Ngày 12/4, Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển đường sắt cao tốc VinSpeed đã khởi công xây dựng tuyến đường sắt Hà Nội – Quảng Ninh. Trước đó từ tháng 12/2025, VinSpeed và Công ty Siemens Mobility GmbH (Tập đoàn Siemens AG, Đức) ký kết Thỏa thuận Khung cung cấp tàu và các hệ thống liên quan cho dự án đường sắt cao tốc tuyến Hà Nội – Quảng Ninh và tuyến Bến Thành – Cần Giờ.

Siemens Mobility dự kiến cung cấp cho VinSpeed đoàn tàu Velaro Novo, sử dụng công nghệ động lực phân tán EMU, cũng là dòng tàu cao tốc hiện đại nhất, được Siemens Mobility phát triển.

Trên thế giới hiện nay phổ biến hai xu hướng công nghệ tàu cao tốc là công nghệ động lực tập trung áp dụng nhiều ở Pháp, Đức, Hàn Quốc và công nghệ động lực phân tán đều ở cả đoàn tàu áp dụng ở Nhật, Đài Loan… Những năm gần đây, Đức đã phát triển dòng tàu mới sử dụng công nghệ động lực phân tán và vận hành tại nhiều nước như Tây Ban Nha, Anh, Bỉ, Thổ Nhĩ Kỳ…

Hệ thống động lực phân tán là loại công nghệ không sử dụng sức kéo tập trung ở hai đầu đoàn tàu mà phân bổ đều trên các toa xe được gắn động cơ. Công nghệ động lực phân tán có ưu điểm là đoàn tàu trọng lượng nhẹ hơn, phù hợp đường hầm diện tích hẹp hơn so với công nghệ động lực tập trung, tàu có nhiều trục sức kéo nên gia tốc lớn hơn. Hệ thống này đã được áp dụng trên các đoàn tàu Shinkansen, AGV, ICE3, CRH.

Theo công bố của Siemens Mobility, đoàn tàu Velaro Novo được thiết kế với vận tốc 350 km/h. Thiết kế thân tàu rộng và tối ưu dạng ống rỗng giúp năng lực vận chuyển hành khách cao hơn ít nhất 10% so với các thế hệ trước và so với các dòng tàu cao tốc khác trên thị trường, giúp nâng cao trải nghiệm hành khách cũng như tăng doanh thu cho mỗi chuyến đi.

Đoàn tàu có mức tiêu thụ điện giảm khoảng 30% so với các thế hệ tàu cũ, góp phần giảm phát thải và tiết kiệm chi phí vận hành. Tàu có khả năng leo dốc vượt trội so với các dòng tàu cao tốc hiện có trên thế giới, phù hợp với các điều kiện địa hình đồi núi tại Việt Nam, cũng như cả trong đô thị và vùng ven biển.

Tàu Novo sử dụng hệ thống tín hiệu ETCS cấp độ 2 kết hợp công nghệ vận hành tàu tự động ATO. Hệ thống này giúp nâng cao mức độ an toàn, tối ưu hóa tiêu thụ năng lượng và cho phép tăng tần suất khai thác, đáp ứng nhu cầu vận hành trên tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh và Bến Thành – Cần Giờ trong tương lai.

Theo ông Michael Peter, Tổng giám đốc Công ty Siemens Mobility, nền tảng của dòng tàu Velaro đã tạo ra hơn 500 đoàn tàu bàn giao cho 10 quốc gia và vùng lãnh thổ. Mỗi ngày, các đoàn tàu chạy tổng cộng một triệu km với kiểm chứng thực tế an toàn. Mỗi đoàn tàu được phát triển hoàn toàn số hóa, tạo ra hiệu quả năng lượng tối đa.

Ngoài triển khai dự án trọn gói bao gồm công nghệ hạ tầng đường sắt và đoàn tàu, Siemens Mobility cũng sẽ nghiên cứu việc phối hợp bảo trì cho đoàn tàu và chuyển giao công nghệ cho các dự án của VinSpeed, hướng tới mục tiêu nội địa hóa cao nhất.

Tại Đức, Velaro Novo đã được thử nghiệm trong đoàn tàu ICE-S, tích hợp hàng trăm cảm biến để thu thập dữ liệu thời gian thực, tạo cơ sở cho việc tối ưu vận hành và bảo trì theo tình trạng thực tế. Tàu có vận tốc tối đa hơn 350 km/h, giúp tăng khả năng kết nối giữa các đô thị lớn.

Ở Mỹ, Siemens Mobility phát triển dòng tàu American Pioneer 220, phiên bản Mỹ của Velaro Novo. Đây cũng là công nghệ mới nhất sẽ được Siemens Mobility cung cấp cho VinSpeed tới đây.

Tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội – Quảng Ninh dài 120 km, tốc độ thiết kế 350 km/h, riêng đoạn qua Hà Nội 120 km/h. Trên tuyến bố trí 5 nhà ga gồm: Cổ Loa, Gia Bình, Ninh Xá, Yên Tử và Hạ Long Xanh. Depot được đặt tại ga Hạ Long Xanh.

Tuyến đường sắt dự kiến hoàn thành năm 2028, giúp rút ngắn thời gian di chuyển đường bộ hiện nay giữa Hà Nội và Quảng Ninh từ 2-2,5 giờ xuống còn khoảng 23 phút.

Đoàn Loan

Vnexpress